Poniższy tekst jest tematem na życzenie - szczegóły w dziale WSPÓŁPRACA

Otrzymaliśmy zlecenie od Kasandry - zgromadzenie jak największej ilości informacji o... Kasandrze:

Chciałabym otrzymać jak najwięcej informacji o wieszczce Kasandrze. to ona przepowiedziała upadek Troi, jednak nikt jej nie wierzył.

Oczywiście pierwszą rzeczą, jaką mogliąmy uczynić było sięgnięcie do najrozmaitszych encyklopedii i słowników, tak internetowych, jak i papierowych. Rzecz jasna znaleźć tam można treść wyjątkowo skąpą, ale [głównie dzięki Słownikowi mitów i tradycji kultury Kopalińskiego] wyłania nam się zarys całej historii i podstawowe informacje na temat naszej poszukiwanej. Poniższy zapis jest sumą materiałów, które udało nam się znaleźć na pierwszym etapie poszukiwań:

Kasandra [greckie Kassándra; Aleksandra] to postać z greckiej mitologii, w której mitologicznym ukształtowaniu czołową rolę odegrał Homer, który w swej Iliadzie uczynił z niej główną postać tragiczną, tak charakterystyczną dla ówczesnych mitów i eposów osobę wyklętą przez bogów. Kasandra była mianowicie córką króla Troi, Priama i Hekabe [Hekuby], wedle podań tak piękną, iż zakochał się w niej sam Apollo [Apollin], który wiedziony miłością udzielił Kasandrze daru proroczego. Ta jednak nie odwzajemniła uczuć boga, a odrzucony Apollo, wiedziony urażonym męskim ego, za karę sprawił, iż nikt odtąd nie wierzył jej przepowiedniom. Można sobie wyobrazić, jakie musiała przechodzić katusze, gdy wiedząc o upadku Troi, zagładzie jej miasta, jej rodziny i ludu nie mogła uczynić niczego, by zapobiec katastrofie. Próba jaką podjęła gdy Grecy chcieli wprowadzić do oblężonego miasta drewnianego konia również zakończyła się fiaskiem, a w rezultacie upadkiem obleganego grodu po dziesięciu latach walk [Iliada opisuje decydujące, ostatnie 49 dni]. Podczas gdy Achajowie plądrowali miasto, zabijając Priama i biorąc Trojanki jako branki [tragedia Eurypidesa z 415 roku pne.], Kasandra schroniła się w świątyni Ateny, co jednak nie zapewniło jej bezpieczeństwa. Wódz Lokryjczyków - Ajaks Mały [nie mylić z Ajaksem Wielkim !] wywlókł Kasandrę ze świątyni i zgwałcił, przez co stał się obiektem gorącej nienawiści bogini [zabił go Posejdon, gdy Ajaks uratowawszy się z katastrofy morskiej bluźnił bogom]. Przy podziale łupów nasza bohaterka dostała się w udziale Agamemnonowi, który wywiózł ją jako niewolnicę do Grecji. W Mykenach stała się kochanką swego pana, za co zabita została przez żonę Agamemnona [jednocześnie siostrę Heleny Trojańskiej] Klitajmestrę. Kochanek tejże - Egist [Ajgist] zabił z kolei Agamemnona.

Kasandra stała się synonimem kobiety złowróżbnej, przynoszącej nieszczęęcie, złe wieści. Nieszczególnie to uczciwe ze strony tradycji kulturowej, jako że została w mitologii i eposach antycznej Hellady wykreowana na postać tragiczną i wymagającą współczucia, jednocześnie zaś jako złowróżbny przykład nieposłuszeństwa boskim zachciankom.

To tyle, jeśli chodzi o same streszczenie historii Kasandry. Można rzecz jasna sięgnąć po Iliadę, lecz to mijałoby się z celem - polecam natomiast lekturę, zwłaszcza naszej zleceniodawczyni, jeśli powyższe informacje okażą się być niewystarczające. Teraz zaś czas na kilka innych uwag.

Jak już wspomniałem na początku do mitologii greckiej wprowadził Kasandrę Homer. Jest więc to postać stosunkowo w niej świeża i powinna być bardziej rozpatrywana jako postać literacka, niż mityczna. Oczywiście stała się częścią mitologii, która w czasach Homera wciąż ulegała modyfikacjom. Zmysł artystyczny Hellenów sprawił, iż nie nastąpiła u nich petryfikacja legend i opowieści z dawnych czasów. U Greków mitologia nie była zamkniętym kanonem pewnych historii, który nie podlegał żadnym modyfikacjom, wręcz przeciwnie - stała się ona podstawą dla licznych literackich wariacji na tematy mitologiczne. Te dzieła, zwłaszcza z czasów dawniejszych same stawały się częścią mitologii i dlatego ciężko dziś stwierdzić, czy Kasandra była li tylko postacią wprowadzoną przez Homera dla ubarwienia jego po części historycznej relacji o zburzeniu Troi, czy też faktycznie pojawiła się na arenie dziejów w tej lub innej postaci.

Pojawiają się głosy szukające analogii z inną znaną wieszczką - Pytią Delficką. Te źródła utrzymują, iż nie istniała jakaś konkretna Kasandra. W Troi, jak w innych wielkich miastach antycznego świata funkcjonowała zapewne świątynia, której kapłanki cieszyły się sławą przepowiadania przyszłości. Sugeruje się, iż o ile sam fakt proroctwa o zniszczeniu miasta może być prawdziwy, to reszta jest literacką fantazją Homera, zwłaszcza sama historia nieodwzajemnionej miłości Apolla. Bardziej realne wydaje się, iż pewni swej siły Trojanie zwyczajnie nie uwierzyli swym wieszczkom, zwłaszcza, że takie przepowiednie bywały zawsze wyjątkowo wieloznaczne i zagadkowe. Niektórzy sugerują wręcz, iż określenie Kasandra było jedynie nazwą funkcji, jaką kapłanki-wieszczki sprawowały w Troi.

Historia Kasandry była wielokrotnie kanwą utworów literackich (Likofron, F. Schiller, Ernst), muzycznych (J.S. Bach), jak też w sztuce plastycznej (P.P. Rubens, M. Klinger), szczegółowe jednak wymienianie poszczególnych dzieł mijałoby się z celem, dość wspomnieć, iż Likofron z Chalkis jest autorem [295 pne.] epopei [1474 wiersze], będącej w całości zbiorem wyjątkowo zagmatwanych przepowiedni naszej wyklętej wieszczki.

I to tyle, jeśli natomiast interesują Cię szczegóły literackie radzę sięgnąć do Iliady Homera, a z tym nie powinno być problemów.

Po solidnej dawce wiedzy czysto faktograficznej proponuję jeszcze kilka zdań próbą interpolacji tego, co przeczytaliśmy wyżej do najbardziej prawdopodobnego scenariusza;

W czasach antycznych (podobnie zresztą bywało również później, aż do czasów współczesnych) jakieś specjalne dary, czy umiejętności traktowano jako dowód "miłości" od ich szafarzy (stygmaty to dar Jezusa, talenty artystyczne - od muz itd) W tym świetle stwierdzenie, iż Apollin zakochał się w Kasandrze wynika z jej wieszczbiarskiego daru. Ona sama "nie odwzajemniła miłości boga" to znaczy - prawdopodobnie nie należała do świątyni lub (co mało prawdopodobne) odeszła z niej. Z kolei nie należąc do świątyni nie miała prawa wieszczyć, a więc jej proroctwa nie mogły być uznawane, za prawdziwe (zesłane przez bogów).

Można też założyć, że była kapłanką, ale ... Zagadkowy jest fakt, iż według Homera Kasandra schroniła się do świątyni Ateny, nie zaś Apollina. Kapłanki Ateny nie zajmowały się wieszczeniem ! (przynajmniej nic mi o tym nie wiadomo) A więc "nie była wierna" Apollinowi... a to skutkuje efektami, jak akapit wyżej.

Pozostaje jeszcze motyw Kasandry jako funkcji. Zarówno w wymienionych przez AltaRa Delfach, jak i mniej znanym Bajo istniały centra wieszczbiarskie (a prawdopodobnie miejsc takich było więcej). Mówiło się wówczas "udać się do Pytii (delfickiej lub bajońskiej)", ale oznaczało to skorzystanie z usług jednej z wielu kapłanek-wieszczek. Nie jest wykluczone, że podobny ośrodek istniał także w Troi. Jest to o tyle mozliwe, iż według badań Schliemana (odkrywcy Troi), jak i jego następców - miasto to miało bardzo długą historię. A sądząc po uporze, z jakim oblegali je Achajowie (10 lat) musiało ono stać na wysokim poziomie kulturalnym i cywilizacyjnym. Poziom taki najłatwiej zaś uzyskiwano wokół centrów kultu masowo odwiedzanych przez pielgrzymów.

Mam nadzieję, że te kilka luźnych dywagacji uzupełni, a przynajmniej wzbogaci fakty zgromadzone przez AltaRa.